Babyboomers vertrekken141207 Greeter

Als je carrière wilt maken als jonge professional dan bieden de komende 2-4 jaren geweldige kansen. De babyboomers, zeg maar de generatie die is geboren tussen 1946 en 1955, gaat massaal met pensioen. De komende jaren neemt het aantal 65-jarigen jaarlijks met ruim 200.000 toe volgens het CBS. In 2040 zijn er naar schatting 4,6 miljoen 65 plussers. De uitstroom van deze generatie wordt misschien nog een beetje geremd door de recente maatregelen om de pensioenleeftijd te verhogen, maar de uitstroom is onontkoombaar. Wat betekent dat nu? Hebben we ervoor gezorgd dat bedrijfskritische kennis en ervaring is geborgd voordat de eigenaar van die kennis de organisatie verlaat? Hoeveel jaren ervaring verdwijnen opeens? Als die dip in het kenniskapitaal kan worden opgevuld vanuit de vrije markt, dan is er weinig aan de hand. En als een organisatie een strakke opvolgingsplanning heeft gehanteerd, dan geeft dat vertrouwen. Maar is dat de werkelijkheid?

Backup en opvolgingsplanning?

Wat ik bij veel overheidsdiensten en gemeenten zie is dat opvolgingsplanning maar beperkt is uitgewerkt. Onder druk van efficiëntie en kostenreductie komt van successieplanning en kennisoverdracht, op een paar uitzonderingen na, weinig terecht. Er is maar beperkte ruimte voor en vaak is er geen goed beeld van welke kennis en ervaring behouden en overgedragen zou moeten worden. Dat wordt pas duidelijk wanneer de gepensioneerde is uitgestroomd. En dan is het te laat.

Dit fenomeen is mij persoonlijk maar al te bekend. Als manager bij een industriële onderneming moest ik begin jaren ’90 een groot aantal medewerkers ontslaan. Als management probeerden we zo goed en zo kwaad als het ging de last te verdelen. Medewerkers die wij als leiding essentieel vonden, hebben we geprobeerd te behouden. Toen de rook van de ontslagronde was opgetrokken werd duidelijk hoe omvangrijk het slagveld was. Ook schijnbaar eenvoudige activiteiten konden we maar met moeite aan de praat houden. In een aantal gevallen moesten we al ontslagen ex-medewerkers vragen om (tijdelijk) weer in dienst te komen. Een weinig verheffende vertoning.


 4 belangrijke effecten

Waar merk je de effecten van verdwijnen van ervaren medewerkers? Op een aantal terreinen is. In de eerste plaats in de netwerk contacten. Die zijn vaak persoonlijk van aard en staan niet altijd – als het er al is – in een CRM systeem. De juiste mensen kennen en die kunnen aanspreken is ook in deze gedigitaliseerde wereld heel belangrijk. In de tweede plaats zie je de effecten in het informele werk binnen een organisatie. Geen enkele organisatie werkt op basis van wat in ieders functieomschrijving staat. Mensen ontwikkelen in de loop van de tijd handige bypasses, lossen problemen al op voordat ze zich echt openbaren. Dat is de smeerolie, die ervoor zorgt dat er geen ongelukken gebeuren en kansen op tijd worden onderkend en benut. Een derde effect is het imago van een organisatie. Imago wordt bepaald door mensen. Als een medewerker zorgzaam is voor zijn klanten dan heeft dat effect op het imago. Worden klantcontacten bureaucratisch ingevuld dan heeft dat effect op het imago en de reputatie van de organisatie. En een vierde effect is verbetering en innovatie. Om te verbeteren en te vernieuwen heb je kennis van de bestaande situatie nodig. Die staat niet in allerlei beleidsdocument maar komt heel vaak uit de dagelijkse  praktijk.

Niets doen is geen optie

Onderzoekers van Harvard schatten de extra kosten die moeten worden gemaakt om de ervaren rotten te vervangen op 20 keer de zichtbare kosten voor werving/selectie en opleiding van een nieuwe medewerker.
Daarom is het van belang om nu het nog kan te inventariseren welke essentiële kennis aanwezig is bij medewerkers, die binnenkort definitief het pand gaan verlaten. Niets doen is hier geen optie. Het brengt de organisatie onbewust in zwaar weer. Als jonge carrièremaker zit je daar niet op te wachten lijkt mij zo. Dus aan de slag met het maken van back ups van die oude knarren anders wordt het vertrek van die babyboomers nog een nachtmerrie.

H.Timmermans/141207