China heeft de afgelopen decennia e130604 China-Flagen enorme ontwikkeling doorgemaakt. De Chinese economie is inmiddels volgens bepaalde standaarden de grootste ter wereld. Toch is de ontwikkeling die wij nu ervaren pas het begin van een veel verder reikend proces dat steeds meer invloed zal gaan hebben op onze westerse en dus ook Nederlandse economie.

In de Chinese ontwikkeling zijn een aantal aspecten van belang om in de gaten te houden. In een recente studie van McKinsey China worden deze nader uitgewerkt. In dit artikel een beknopte samenvatting.

De rol van de overheid als regelend orgaan is aan herziening toe. Het oude sterk centraal geleide systeem begint steeds meer barsten te vertonen en is niet in alle gevallen meer opgewassen tegen de uitdagingen van onze moderne tijd. Dat geldt ook voor de (staats)bedrijven in de Chinese economie. Wil je verder komen in deze steeds meer concurrerende wereld, dan zal privaat ondernemerschap ook in China meer ruimte moeten krijgen. Een volgend aspect is de manier waarop de Chinese bevolking ontwikkelt. Vooral jongeren zien de nieuwe mogelijkheden van een groeiende welvaart en hebben steeds minder boodschap aan de oude (deels nog communistische) waarden van weleer. Dit zijn 3 factoren van invloed op het functioneren van veel Chinese ondernemingen. Die worden gekenmerkt door een sterk hiërarchische besturing, in sommige gevallen gebrekkige kwaliteitssystemen, veel ad hoc management en vaak grote culturele verschillen tussen top, middle management en werkers.

Een inmiddels wereldwijd bekend probleem is de milieuproblematiek. Op milieugebied bereikt China de grenzen van wat er reëel mogelijk is. In veel gevallen is de infrastructuur niet mee gegroeid in het tempo waarin de economie en de bedrijvigheid zich heeft ontwikkeld. Om niet onder te gaan in de eigen milieuvervuiling zullen de komende jaren drastische maatregelen moeten worden getroffen.

Een volgende uitdaging is de overcapaciteit in een groeiend aantal sectoren. Inmiddels weten we dat China wereldmarktleider is op het gebied van zonnepanelen. Maar dat is slechts een voorbeeld. Op korte termijn mag verwacht worden dat ook op het gebied van huishoudelijke apparaten, consumentenelektronica, staal en lichtmetaal industrie forse overcapaciteit voelbaar zal zijn. Dat heeft direct effect op de industrie ook in onze streken.

China is erin geslaagd om op een groeiend aantal terreinen, o.a. vanwege de omvang van haar eigen thuismarkt, marktleiderschap te verwerven. Gebeurde dat tot nu toe nog in relatief basale takken van sport, de komende jaren gaan we beleven dat dat steeds meer ook op terreinen gaat gebeuren, die voor ons in het westen een directe bedreiging vormen. Waar we nu hoog opgeven over onze high tech industrie, mag worden verwacht dat China daarin ook een positie gaat verwerven. Doordat China in staat is tegen relatief lage kostprijzen te werken, wordt de Chinese industrie ten opzicht van de westerse steeds concurrerender. Size does matter.

Wat we gaan mee maken is dat Chinese bedrijven steeds meer, zoals nu al op grote schaal in Afrika, hun vleugels gaan uitslaan en zich in ook in de Europese markt gaan vestigen. Er komen steeds meer Chinese multinationals. Die leveren steeds verder ontwikkelde en complexe (high tech) producten. Een voorbeeld van de ontwikkeling is Lenovo, die op korte termijn de grootste computerleverancier ter wereld zal zijn.

Internet speelt in deze ontwikkeling een belangrijke rol. Zonder grote investeringen wordt het mogelijk om binnen te komen op een markt zonder daar uitgebreide fysieke aanwezigheid te hebben. Producten kunnen worden geleverd via online verbindingen. Dat maakt het voor Chinese bedrijven mogelijk om de westerse markten te penetreren. Omgekeerd is dat veel moeilijker. We zullen daarom steeds meer moeite moeten doen om de Chinezen te bewegen om ook hun markt open te stellen voor andere aanbieders. Wij zullen moete leren om China niet alleen als een enorme schroef- en assemblage fabriek te zien maar ook als een markt met enorme mogelijkheden.

Om die mogelijkheden te benutten is een nauw samenspel nodig tussen bedrijven en overheden. Het is een illusie om te veronderstellen dat een land als Nederland dat op eigen houtje kan. Het openen en penetreren van de Chinese markt  is bij uitstek een onderwerp dat op Europese schaal zou moeten worden aangepakt. Het zou nuttig zijn wanneer ‘Europa’ zich daar meer op zou richten en minder op het bepalen hoeveel gram vet in een Goudse kaas moet zitten of welk soort behangpapier geheim is.

H.Timmermans/130604

Dit artikel is geschreven in het kader van een aanstaand project dat zich richt op het nauwer verbinden van Nederlandse ondernemingen met nieuwe ontwikkelingen in Azië.