Innoveren?

140402 black-29972_640 Toen het een tijdje geleden stijl bergafwaarts ging met onze economie waren ze er weer: de captains of industry, werkgeversvoorlieden, topambtenaren en universitair onderzoekers met hun krakende vinyl plaat: Nederland moet meer innoveren. Meestal gevolgd door een snel pleidooi voor een nieuw fonds, voor fiscale maatregelen, voor commissies en onderzoeken. Het is de bekende folklore die met een zekere regelmaat telkens weer tevoorschijn komt. En meestal moet de overheid met geld over de brug komen, u en ik dus. En wat gebeurt er dan? Niet veel. Ja, het geld uit de zoveelste stimuleringsregeling of aanjaagfonds wordt op creatieve manier ‘aangewend’. Er ontstaan nieuwe onderzoeksfaciliteiten en er zal ook wel weer veel vergaderd, afgestemd en gerapporteerd worden. Het lijkt mij nuttig om aan dat fenomeen eens een parlementaire enquête te wijden. Ik vermoed dat de uitkomst menig landgenoot de wenkbrauwen zal doen fronsen.

Niet innoveren?

Moeten we dan niet innoveren? Nee dat ook weer niet, maar niet op de manier zoals dat tot nu toe gaat. Hoe wel? Om te beginnen moet de overheid geen bedrijven meer stimuleren. Als die zo nodig willen innoveren, dan betalen ze het maar uit eigen zak. Het aantal bedrijven dat echte innovaties heeft gerealiseerd is uiterst beperkt. Zelfs de bekende voorbeelden als Apple, Google, Nokia, TomTom hebben maar weinig echte innovaties op hun naam staan. Ze hebben in veel gevallen slim gebruik gemaakt van vondsten die met overheidssteun zijn ontwikkeld en uitgevonden.

M.a.w. als innovatie al gestimuleerd moet worden dan moet de overheid dat zelf doen.  Dat heeft ze in een groot aantal gevallen in het verleden ook gedaan. Dat is tenminste de strekking van Mariana Mazzucato in haar boek The Entrepreneural State. Voorbeelden zijn er te over: GPS, Internet, de Deltawerken,  stuk voor stuk doorbraken die door de overheid zijn gerealiseerd en niet door het commerciële bedrijfsleven. En de bedrijven? Die maken handig gebruik van de ‘vondsten’ van de overheid en exploiteren die verder. En daar verdienen ze hun geld mee. Wat valt daar dan nog te stimuleren?

Stop met innoveren?

Stop dus met die vorm van innovatie. De overheid moet zelf veel meer werk maken van innovatie. Door bijvoorbeeld nieuwe vormen van energie-opwekking te ontwikkelen, door de eigen organisatie en werkwijzen te vernieuwen, door haar personeelsbeleid te innoveren, door de interactie met haar burgers en met bedrijven veel effectiever en efficiënter, door nieuwe vormen van gegevensbeveiliging te ontwikkelen, door ICT nog slimmer toe te passen. Daarbij kunnen bedrijven een belangrijke rol spelen door vernieuwende opdrachten voor de overheid uit te voeren. Dan kan de subsidie industrie die we in ons land hebben opgebouwd binnen korte tijd worden opgeheven.

Continu verbeteren!

En als bedrijven dan niet innoveren, wat doen ze dan? Continu verbeteren. Met eenvoudige methoden zoals Kaizen kunnen spectaculaire resultaten worden geboekt in het oplossen van problemen, het verbeteren van processen en het optimaliseren van producten en diensten. Daar ligt voor veel organisaties, ook de overheid, de winst binnen handbereik.

H.Timmermans/Copyright 140402/Tasclinx